අපි ජීවත් වෙන්නේ අපිට නොපෙනෙන අනතුරු පිරුණු ලෝකයක! 📄❌ සුපර්මාර්කට් බිල්පත්වල හැංගුණු බිහිසුණු රහස 🤫
"කඩෙන් බඩු ගත්තම දෙන බිල් එක ඔයා සාමාන්යයෙන් කොහේද තියාගන්නේ? ගොඩක් අය කරන්නේ ඒක පර්ස් එක ඇතුළට ඔබාගන්න එකයි. සමහර වෙලාවට බිල් එක කටින් හපන, නැත්නම් අතේ තියාගෙන පොඩි කරන අයත් ඉන්නවා.
'ඕක නිකන්ම නිකන් කඩදාසි කෑල්ලක්නේ, මොනවා කරාම මොකද' කියලා ඔයත් හිතන් ඉන්නවා නම්, ඔබ මේ ජීවත් වෙන්නේ මහා ලොකු මුලාවක! මොකද මේ හැම බිල්පතක්ම කියන්නේ අපේ සෞඛ්යයට තර්ජනයක් විය හැකි භයානක 'රසායනික ගොඩක්'!"
"කඩෙන් බඩු ගත්තම දෙන බිල් එක ඔයා සාමාන්යයෙන් කොහේද තියාගන්නේ? ගොඩක් අය කරන්නේ ඒක පර්ස් එක ඇතුළට ඔබාගන්න එකයි. සමහර වෙලාවට බිල් එක කටින් හපන, නැත්නම් අතේ තියාගෙන පොඩි කරන අයත් ඉන්නවා.
'ඕක නිකන්ම නිකන් කඩදාසි කෑල්ලක්නේ, මොනවා කරාම මොකද' කියලා ඔයත් හිතන් ඉන්නවා නම්, ඔබ මේ ජීවත් වෙන්නේ මහා ලොකු මුලාවක! මොකද මේ හැම බිල්පතක්ම කියන්නේ අපේ සෞඛ්යයට තර්ජනයක් විය හැකි භයානක 'රසායනික ගොඩක්'!"
🖨️ තීන්ත නැතුව බිල් මුද්රණය වෙන්නේ කොහොමද?
සුපර්මාර්කට්, ATM සහ POS මැෂින්වල බිල්පත් මුද්රණය කරන්න ගන්නේ සාමාන්ය කඩදාසි නෙවෙයි. ඒවට කියන්නේ 'Thermal Paper' (තාප සංවේදී කඩදාසි) කියලා. මේවායේ කිසිම තීන්තක් පාවිච්චි වෙන්නේ නැහැ!
මේ කඩදාසිවල මතුපිට විශේෂ රසායනික ආවරණයක් ගල්වලා තියෙනවා. බිල් මැෂින් එකේ තියෙන තාප මුද්රණ හිස (Thermal Printing Head) මඟින් කඩදාසිය මතට රස්නය යොදවපු ගමන්, අර රසායනිකයන් ක්රියාත්මක වෙලා ක්ෂණිකව කළු පාටින් අකුරු මතු වෙනවා. (හිරු එළියට හෝ රස්නයට අහුවුණාම මේ බිල්පත් මැකී යන්නේත් මේ රසායනික සංවේදීතාවය නිසයි).
🧪 මොනවාද මේ බිල්පත්වල තියෙන රසායනිකයන්?
මෙහි ප්රධාන වශයෙන් රසායනික වර්ග දෙකක් බහුලව භාවිත වෙනවා:
Bisphenol A (BPA): මැෂින් එකේ රස්නය වැදුණු ගමන් කළු පැහැය මතු කරන්නේ මේ රසායනිකයයි.
Bisphenol S (BPS): BPA වලට විකල්පයක් ලෙස වර්තමානයේ මෙයද භාවිත කරයි.
⚠️ මේ රසායනිකයන් අපේ සිරුරට බලපාන්නේ කොහොමද?
BPA සහ BPS කියන්නේ කඩදාසියට තදින් බැඳිලා තියෙන දේවල් නෙවෙයි. නිකන් ඇල්ලුවත් ඒවා අපේ ඇඟට උරාගන්නවා (Dermal Absorption). මෙය සිරුරට ඇතුළු වූ පසු සිදුවන බලපෑම් මෙන්න:
හෝමෝන පද්ධතිය අවුල් කිරීම: අපේ ඇඟේ වර්ධනය සහ ප්රජනනය පාලනය කරන Endocrine (අන්තරාසර්ග) පද්ධතිය මේ රසායනිකය නිසා අසමතුලිත විය හැක.
හෝමෝන වගේ "බොරුවට රඟපෑම": ශරීරයේ ප්රධාන හෝමෝනයක් වන "ඊස්ට්රජන්" (Estrogen) වල හැඩයට සමාන හැඩයක් BPA වලටත් තියෙනවා. ඒ නිසා සිරුර රැවටී, ව්යාජ යතුරකින් දොරක් අරින්නාක් මෙන් ශරීරයේ ස්වාභාවික ක්රියාවලීන් විකෘති කරනවා.
ප්රජනන පද්ධතියට බලපෑම්: ශුක්රාණු නිපදවීම සහ ඩිම්බ වර්ධනය කෙරෙහි අහිතකර ලෙස බලපෑ හැකි අතර කුඩා දරුවන්ගේ හෝමෝන ක්රියාකාරිත්වයට බාධා පමුණුවනවා.
දියවැඩියාව සහ තරබාරුකම: ශරීරයේ මේද සෛල තැන්පත් වීම වැඩි කරන අතර, රුධිරයේ සීනි පාලනය කරන ඉන්සියුලින් හෝමෝනයේ සංවේදීතාවයටද බාධා පමුණුවනවා.
🚨 සැනිටයිසර් (Sanitizer) භාවිත කරන අය විශේෂයෙන්ම කියවන්න! 🧴
ඔබ අත්වල සැනිටයිසර් (Hand Sanitizer) හෝ මොයිස්චරයිසින් ලෝෂන් වර්ග ගා තිබේ නම්, එහි ඇති ඇල්කොහොල් සහ අනෙකුත් ද්රව්යයන් නිසා ඔබේ සමේ ආරක්ෂිත ස්ථරයේ පාරගම්යතාවය වැඩි වේ.
එවැනි අවස්ථාවක බිල්පතක් ස්පර්ශ කළහොත්, සාමාන්ය වෙලාවට වඩා 10 ගුණයකටත් වඩා වේගයෙන් අර භයානක BPA රසායනිකය සම හරහා රුධිරයට අවශෝෂණය වන බව පර්යේෂණවලින් සොයාගෙන තිබෙනවා!
🔄 අපිට ඇඟ ඇතුළෙන් මේක පිට කරන්න බැරිද?
BPA ශරීරයට ඇතුළු වූ පසු අක්මාව මඟින් එය බිඳහෙලා මුත්රා සමඟ පිට කිරීමට උත්සාහ කළත්, ඔබ දිනපතා බිල්පත් අල්ලන කෙනෙක් නම් (විශේෂයෙන්ම කැෂියර්වරුන්), දිනෙන් දින මේ විෂ ඔබේ ඇඟ ඇතුළේ එකතු වීම (Bioaccumulation) සිදුවනවා. එක බිල්පතකින් ලොකු හානියක් නොවුණත්, අවුරුදු ගණනාවක් තිස්සේ නිරාවරණය වෙද්දී තත්ත්වය බරපතල විය හැකියි.
🛡️ බේරෙන්න නම් මොකද කරන්න ඕනේ?
බිල්පත ප්රතික්ෂේප කරන්න: අත්යවශ්යම නැතිනම් බිල්පත් ගැනීමෙන් වළකින්න. පුළුවන් හැමවිටම E-Receipt (දුරකථනයට හෝ Email එකට බිල්පත) ඉල්ලා සිටින්න.
පිටුපසින් අල්ලන්න: බිල්පතක් අල්ලන්නම වෙනවා නම්, එහි පිටුපස පැත්තෙන් අල්ලන්න. (රසායනික ආවරණය තියෙන්නේ අකුරු මුද්රණය වන ඉදිරිපස පමණි).
අත් සෝදන්න: බිල්පතක් ස්පර්ශ කළ වහාම සබන් දමා දෑත් හොඳින් සෝදා හරින්න. කිසිම විටක බිල්පත් ඇල්ලූ අතින් කෑම වර්ග ස්පර්ශ කරන්න එපා. කුඩා දරුවන් අතට බිල්පත් දීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වළකින්න.
සුපර්මාර්කට්, ATM සහ POS මැෂින්වල බිල්පත් මුද්රණය කරන්න ගන්නේ සාමාන්ය කඩදාසි නෙවෙයි. ඒවට කියන්නේ 'Thermal Paper' (තාප සංවේදී කඩදාසි) කියලා. මේවායේ කිසිම තීන්තක් පාවිච්චි වෙන්නේ නැහැ!
මේ කඩදාසිවල මතුපිට විශේෂ රසායනික ආවරණයක් ගල්වලා තියෙනවා. බිල් මැෂින් එකේ තියෙන තාප මුද්රණ හිස (Thermal Printing Head) මඟින් කඩදාසිය මතට රස්නය යොදවපු ගමන්, අර රසායනිකයන් ක්රියාත්මක වෙලා ක්ෂණිකව කළු පාටින් අකුරු මතු වෙනවා. (හිරු එළියට හෝ රස්නයට අහුවුණාම මේ බිල්පත් මැකී යන්නේත් මේ රසායනික සංවේදීතාවය නිසයි).
🧪 මොනවාද මේ බිල්පත්වල තියෙන රසායනිකයන්?
මෙහි ප්රධාන වශයෙන් රසායනික වර්ග දෙකක් බහුලව භාවිත වෙනවා:
Bisphenol A (BPA): මැෂින් එකේ රස්නය වැදුණු ගමන් කළු පැහැය මතු කරන්නේ මේ රසායනිකයයි.
Bisphenol S (BPS): BPA වලට විකල්පයක් ලෙස වර්තමානයේ මෙයද භාවිත කරයි.
⚠️ මේ රසායනිකයන් අපේ සිරුරට බලපාන්නේ කොහොමද?
BPA සහ BPS කියන්නේ කඩදාසියට තදින් බැඳිලා තියෙන දේවල් නෙවෙයි. නිකන් ඇල්ලුවත් ඒවා අපේ ඇඟට උරාගන්නවා (Dermal Absorption). මෙය සිරුරට ඇතුළු වූ පසු සිදුවන බලපෑම් මෙන්න:
හෝමෝන පද්ධතිය අවුල් කිරීම: අපේ ඇඟේ වර්ධනය සහ ප්රජනනය පාලනය කරන Endocrine (අන්තරාසර්ග) පද්ධතිය මේ රසායනිකය නිසා අසමතුලිත විය හැක.
හෝමෝන වගේ "බොරුවට රඟපෑම": ශරීරයේ ප්රධාන හෝමෝනයක් වන "ඊස්ට්රජන්" (Estrogen) වල හැඩයට සමාන හැඩයක් BPA වලටත් තියෙනවා. ඒ නිසා සිරුර රැවටී, ව්යාජ යතුරකින් දොරක් අරින්නාක් මෙන් ශරීරයේ ස්වාභාවික ක්රියාවලීන් විකෘති කරනවා.
ප්රජනන පද්ධතියට බලපෑම්: ශුක්රාණු නිපදවීම සහ ඩිම්බ වර්ධනය කෙරෙහි අහිතකර ලෙස බලපෑ හැකි අතර කුඩා දරුවන්ගේ හෝමෝන ක්රියාකාරිත්වයට බාධා පමුණුවනවා.
දියවැඩියාව සහ තරබාරුකම: ශරීරයේ මේද සෛල තැන්පත් වීම වැඩි කරන අතර, රුධිරයේ සීනි පාලනය කරන ඉන්සියුලින් හෝමෝනයේ සංවේදීතාවයටද බාධා පමුණුවනවා.
🚨 සැනිටයිසර් (Sanitizer) භාවිත කරන අය විශේෂයෙන්ම කියවන්න! 🧴
ඔබ අත්වල සැනිටයිසර් (Hand Sanitizer) හෝ මොයිස්චරයිසින් ලෝෂන් වර්ග ගා තිබේ නම්, එහි ඇති ඇල්කොහොල් සහ අනෙකුත් ද්රව්යයන් නිසා ඔබේ සමේ ආරක්ෂිත ස්ථරයේ පාරගම්යතාවය වැඩි වේ.
එවැනි අවස්ථාවක බිල්පතක් ස්පර්ශ කළහොත්, සාමාන්ය වෙලාවට වඩා 10 ගුණයකටත් වඩා වේගයෙන් අර භයානක BPA රසායනිකය සම හරහා රුධිරයට අවශෝෂණය වන බව පර්යේෂණවලින් සොයාගෙන තිබෙනවා!
🔄 අපිට ඇඟ ඇතුළෙන් මේක පිට කරන්න බැරිද?
BPA ශරීරයට ඇතුළු වූ පසු අක්මාව මඟින් එය බිඳහෙලා මුත්රා සමඟ පිට කිරීමට උත්සාහ කළත්, ඔබ දිනපතා බිල්පත් අල්ලන කෙනෙක් නම් (විශේෂයෙන්ම කැෂියර්වරුන්), දිනෙන් දින මේ විෂ ඔබේ ඇඟ ඇතුළේ එකතු වීම (Bioaccumulation) සිදුවනවා. එක බිල්පතකින් ලොකු හානියක් නොවුණත්, අවුරුදු ගණනාවක් තිස්සේ නිරාවරණය වෙද්දී තත්ත්වය බරපතල විය හැකියි.
🛡️ බේරෙන්න නම් මොකද කරන්න ඕනේ?
බිල්පත ප්රතික්ෂේප කරන්න: අත්යවශ්යම නැතිනම් බිල්පත් ගැනීමෙන් වළකින්න. පුළුවන් හැමවිටම E-Receipt (දුරකථනයට හෝ Email එකට බිල්පත) ඉල්ලා සිටින්න.
පිටුපසින් අල්ලන්න: බිල්පතක් අල්ලන්නම වෙනවා නම්, එහි පිටුපස පැත්තෙන් අල්ලන්න. (රසායනික ආවරණය තියෙන්නේ අකුරු මුද්රණය වන ඉදිරිපස පමණි).
අත් සෝදන්න: බිල්පතක් ස්පර්ශ කළ වහාම සබන් දමා දෑත් හොඳින් සෝදා හරින්න. කිසිම විටක බිල්පත් ඇල්ලූ අතින් කෑම වර්ග ස්පර්ශ කරන්න එපා. කුඩා දරුවන් අතට බිල්පත් දීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වළකින්න.
Post a Comment