🦴 දණහිස් සහ කොන්දේ අමාරුවලින් බැටකන මිලියන ගණනකට ස්ථිර විසඳුමක්! විද්යාඥයන්ගේ විස්මිත "කාටිලේජ වැවීමේ" නවතම සොයාගැනීම.
අද සමාජයේ බොහෝ දෙනෙකුට වයස අවුරුදු 40 පැන්න ගමන්ම දණහිස් අමාරු, කොන්දේ කැක්කුම් ඇති වීම සුලභ තත්ත්වයක් වෙලා. මේ නිසා මිනිසුන් කොච්චර නම් දුක් විඳිනවාද කිව්වොත්, ඔවුන්ට උයන්න පිහන්න විනාඩි දහයක් එක දිගට හිටගෙන ඉන්න බැහැ, පඩිපෙළක් නඟින්න බැහැ.
මේකට ප්රධානම හේතුවක් තමයි ඔස්ටියෝආතරයිටිස් (Osteoarthritis) කියන සන්ධි ආශ්රිත රෝගී තත්ත්වය. ලෝක ජනගහනයෙන් වයස අවුරුදු 30ට වැඩි අයගෙන් 6 දෙනෙකුගෙන් එක්කෙනෙකුටම මේ රෝගය බලපානවා. මෙච්චර කල් මේ ලෙඩේට තිබුණු එකම ප්රතිකාරය වුණේ තාවකාලිකව වේදනාව නැති කරන බෙහෙත් බොන එක හරි, නැත්නම් ලොකු මුදලක් වියදම් කරලා සන්ධි මාරු කිරීමේ සැත්කම් (Joint Replacement) කරන එක විතරයි. හැබැයි දැන් මේ තත්ත්වය සදහටම වෙනස් කරන්න පුළුවන් සොයාගැනීමක් විද්යාඥයන් විසින් සිදුකරමින් පවතිනවා!
අද සමාජයේ බොහෝ දෙනෙකුට වයස අවුරුදු 40 පැන්න ගමන්ම දණහිස් අමාරු, කොන්දේ කැක්කුම් ඇති වීම සුලභ තත්ත්වයක් වෙලා. මේ නිසා මිනිසුන් කොච්චර නම් දුක් විඳිනවාද කිව්වොත්, ඔවුන්ට උයන්න පිහන්න විනාඩි දහයක් එක දිගට හිටගෙන ඉන්න බැහැ, පඩිපෙළක් නඟින්න බැහැ.
මේකට ප්රධානම හේතුවක් තමයි ඔස්ටියෝආතරයිටිස් (Osteoarthritis) කියන සන්ධි ආශ්රිත රෝගී තත්ත්වය. ලෝක ජනගහනයෙන් වයස අවුරුදු 30ට වැඩි අයගෙන් 6 දෙනෙකුගෙන් එක්කෙනෙකුටම මේ රෝගය බලපානවා. මෙච්චර කල් මේ ලෙඩේට තිබුණු එකම ප්රතිකාරය වුණේ තාවකාලිකව වේදනාව නැති කරන බෙහෙත් බොන එක හරි, නැත්නම් ලොකු මුදලක් වියදම් කරලා සන්ධි මාරු කිරීමේ සැත්කම් (Joint Replacement) කරන එක විතරයි. හැබැයි දැන් මේ තත්ත්වය සදහටම වෙනස් කරන්න පුළුවන් සොයාගැනීමක් විද්යාඥයන් විසින් සිදුකරමින් පවතිනවා!
🔬 ඇයි මේ පර්යේෂණය මෙච්චරම වැදගත්? (The Biology Behind It)
අපේ සන්ධි එකිනෙක ඇතිල්ලෙන්නේ නැතිව තියාගන්න මැදින් රබර් වැනි මෘදු "කාටිලේජ" (Cartilage) තට්ටුවක් පිහිටලා තියෙනවා. එය හරියට වාහනයක ෂොක් ඇබ්සෝබර් එකක් වගෙයි. වයස යද්දී සහ විවිධ හේතු නිසා මේ රබර් තට්ටුව ගෙවිලා යනවා. මෙච්චර කල් වෛද්ය විද්යාවට බැරි වුණා මේ ගෙවුණු කාටිලේජ තට්ටුව ආයෙත් ස්වාභාවිකව වර්ධනය කරන්න.
හැබැයි මේ අලුත් පර්යේෂණවල ඉලක්කය වෙන්නේ වේදනාව නැති කරන එක විතරක් නෙවෙයි, ගෙවිලා ගිය කාටිලේජ තට්ටුව නැවත ස්වාභාවිකවම වර්ධනය (Full Regeneration) කරවීමයි!
🛞 සරල උදාහරණයක්: අපේ බයිසිකල් ටයර් එකක් ගෙවුණම අපි කරන්නේ ඒකට පැච් එකක් දාන එකනේ. හැබැයි මේ නව ක්රමයෙන් උත්සාහ කරන්නේ, ගෙවුණු ටයර් එකට විශේෂ ඖෂධයක් දැමූ විට ටයර් එකේ රබර් තට්ටුව ආයෙත් අලුත්ම ටයර් එකක් වගේ ඉබේම වැවෙන්න සලස්වනවා වැනි විස්මිත වැඩකි!
🧬 විද්යාඥයන් සොයාගෙන ඇති නව ක්රමවේදයන් 2:
මෙම පර්යේෂණය කරන්නේ ඇමරිකාවේ University of Colorado Boulder ඇතුළු පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක්. මෙම ව්යාපෘතිය ඇමරිකාවේ Advanced Research Projects Agency for Health (ARPA-H) ආයතනය විසින් අරමුදල් සපයන NITRO (Novel Innovations for Tissue Regeneration in Osteoarthritis) වැඩසටහනේ කොටසක්. මෙහි ප්රධාන පර්යේෂකයා ප්රොෆෙසර් ස්ටෙෆනි බ්රයන්ට් (Prof. Stephanie Bryant) වන අතර, ව්යාපෘතිය සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 33.5ක දැවැන්ත අරමුදලක් වෙන් කර තිබෙනවා.
පාලනය කළ හැකි එන්නතක් (Injectable Treatment): සන්ධියට ඇතුළු කරන එක එන්නතකින් (Hydrogel එකක් හරහා) මාස කිහිපයක් තිස්සේ ක්රමයෙන් බෙහෙත් මුදාහැරීමට හැකියාව පවතිනවා.
ප්රෝටීන තාක්ෂණය (Engineered Proteins): හානිය දැඩි සන්ධි සඳහා විශේෂ ප්රෝටීන ද්රව්යයක් ඇතුළු කළ විට, එය එතනම ඝන වී ශරීරයේම තියෙන සෛල (Progenitor cells) එකතු කරගෙන සන්ධිය වේගයෙන් අලුත්වැඩියා කිරීමට දායක වෙනවා.
⏳ මේ ප්රතිකාරය සාමාන්ය රෝගීන්ට ලැබෙන්න කොපමණ කල් යයිද?
සත්ව පරීක්ෂණ: සතුන් (Animal studies) යොදාගෙන කරපු මූලික පරීක්ෂණවලදී සති 4ත් 8ත් අතර කාලයකදී සතුන්ගේ සන්ධි සාර්ථකව යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට පර්යේෂකයන් සමත් වී තිබෙනවා.
මිනිස් සායනික පරීක්ෂණ: සතුන්ට සාර්ථක වූ පරීක්ෂණයක් මිනිසුන්ට ප්රායෝගිකව භාවිත කිරීමට පෙර අදියර කිහිපයකින් යුත් සායනික පරීක්ෂණ (Human Clinical Trials) සිදු කළ යුතුයි. ඉදිරි මාස 18 ඇතුළත එහි මූලික මිනිස් සායනික පරීක්ෂණ ආරම්භ කිරීමටයි සැලසුම් කර ඇත්තේ.
එම නිසා, මෙම ප්රතිකාර ක්රමය සාමාන්ය රෝහල් මට්ටමින් අපට ලබා ගැනීමට තවත් වසර කිහිපයක දීර්ඝ කාලයක් ගත වනු ඇත. කෙසේ වුවත්, මෙය අනාගතයේදී ඔස්ටියෝආතරයිටිස් රෝගය ලෝකයෙන්ම තුරන් කිරීමට තැබූ ඉතාමත් සාර්ථක බලාපොරොත්තු සහගත පෙරනිමිත්තක්!
📚 ලිපි මූලාශ්රය:
මෙම තොරතුරු ලබා ගත්තේ ScienceDaily (sciencedaily.com) වෙබ් අඩවියෙන් නිකුත් කළ නිල විද්යාත්මක පර්යේෂණ වාර්තා ඇසුරිනි.
අපේ සන්ධි එකිනෙක ඇතිල්ලෙන්නේ නැතිව තියාගන්න මැදින් රබර් වැනි මෘදු "කාටිලේජ" (Cartilage) තට්ටුවක් පිහිටලා තියෙනවා. එය හරියට වාහනයක ෂොක් ඇබ්සෝබර් එකක් වගෙයි. වයස යද්දී සහ විවිධ හේතු නිසා මේ රබර් තට්ටුව ගෙවිලා යනවා. මෙච්චර කල් වෛද්ය විද්යාවට බැරි වුණා මේ ගෙවුණු කාටිලේජ තට්ටුව ආයෙත් ස්වාභාවිකව වර්ධනය කරන්න.
හැබැයි මේ අලුත් පර්යේෂණවල ඉලක්කය වෙන්නේ වේදනාව නැති කරන එක විතරක් නෙවෙයි, ගෙවිලා ගිය කාටිලේජ තට්ටුව නැවත ස්වාභාවිකවම වර්ධනය (Full Regeneration) කරවීමයි!
🛞 සරල උදාහරණයක්: අපේ බයිසිකල් ටයර් එකක් ගෙවුණම අපි කරන්නේ ඒකට පැච් එකක් දාන එකනේ. හැබැයි මේ නව ක්රමයෙන් උත්සාහ කරන්නේ, ගෙවුණු ටයර් එකට විශේෂ ඖෂධයක් දැමූ විට ටයර් එකේ රබර් තට්ටුව ආයෙත් අලුත්ම ටයර් එකක් වගේ ඉබේම වැවෙන්න සලස්වනවා වැනි විස්මිත වැඩකි!
🧬 විද්යාඥයන් සොයාගෙන ඇති නව ක්රමවේදයන් 2:
මෙම පර්යේෂණය කරන්නේ ඇමරිකාවේ University of Colorado Boulder ඇතුළු පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක්. මෙම ව්යාපෘතිය ඇමරිකාවේ Advanced Research Projects Agency for Health (ARPA-H) ආයතනය විසින් අරමුදල් සපයන NITRO (Novel Innovations for Tissue Regeneration in Osteoarthritis) වැඩසටහනේ කොටසක්. මෙහි ප්රධාන පර්යේෂකයා ප්රොෆෙසර් ස්ටෙෆනි බ්රයන්ට් (Prof. Stephanie Bryant) වන අතර, ව්යාපෘතිය සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 33.5ක දැවැන්ත අරමුදලක් වෙන් කර තිබෙනවා.
පාලනය කළ හැකි එන්නතක් (Injectable Treatment): සන්ධියට ඇතුළු කරන එක එන්නතකින් (Hydrogel එකක් හරහා) මාස කිහිපයක් තිස්සේ ක්රමයෙන් බෙහෙත් මුදාහැරීමට හැකියාව පවතිනවා.
ප්රෝටීන තාක්ෂණය (Engineered Proteins): හානිය දැඩි සන්ධි සඳහා විශේෂ ප්රෝටීන ද්රව්යයක් ඇතුළු කළ විට, එය එතනම ඝන වී ශරීරයේම තියෙන සෛල (Progenitor cells) එකතු කරගෙන සන්ධිය වේගයෙන් අලුත්වැඩියා කිරීමට දායක වෙනවා.
⏳ මේ ප්රතිකාරය සාමාන්ය රෝගීන්ට ලැබෙන්න කොපමණ කල් යයිද?
සත්ව පරීක්ෂණ: සතුන් (Animal studies) යොදාගෙන කරපු මූලික පරීක්ෂණවලදී සති 4ත් 8ත් අතර කාලයකදී සතුන්ගේ සන්ධි සාර්ථකව යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට පර්යේෂකයන් සමත් වී තිබෙනවා.
මිනිස් සායනික පරීක්ෂණ: සතුන්ට සාර්ථක වූ පරීක්ෂණයක් මිනිසුන්ට ප්රායෝගිකව භාවිත කිරීමට පෙර අදියර කිහිපයකින් යුත් සායනික පරීක්ෂණ (Human Clinical Trials) සිදු කළ යුතුයි. ඉදිරි මාස 18 ඇතුළත එහි මූලික මිනිස් සායනික පරීක්ෂණ ආරම්භ කිරීමටයි සැලසුම් කර ඇත්තේ.
එම නිසා, මෙම ප්රතිකාර ක්රමය සාමාන්ය රෝහල් මට්ටමින් අපට ලබා ගැනීමට තවත් වසර කිහිපයක දීර්ඝ කාලයක් ගත වනු ඇත. කෙසේ වුවත්, මෙය අනාගතයේදී ඔස්ටියෝආතරයිටිස් රෝගය ලෝකයෙන්ම තුරන් කිරීමට තැබූ ඉතාමත් සාර්ථක බලාපොරොත්තු සහගත පෙරනිමිත්තක්!
📚 ලිපි මූලාශ්රය:
මෙම තොරතුරු ලබා ගත්තේ ScienceDaily (sciencedaily.com) වෙබ් අඩවියෙන් නිකුත් කළ නිල විද්යාත්මක පර්යේෂණ වාර්තා ඇසුරිනි.
Post a Comment