නිවසේq එකතු වන කසළ පිළිස්සීමේදී ඊට ප්ලාස්ටික් බෝතල්, පොලිතීන් කවර, යෝගට් කෝප්ප වැනි දෑ එකතු කිරීම බොහෝ නිවෙස්වල දක්නට ලැබෙන සාමාන්ය නමුත් ඉතාමත් භයානක පුරුද්දකි. ප්ලාස්ටික් සහ පොලිතීන් ගිනි ගැනීමේදී පිටවන ඝන කළු දුමාරය හුදු දුමක් පමණක් නොව, එය මුළු පවුලම මාරාන්තික රෝගාබාධ වලට ගොදුරු කරන නිහඬ ඝාතකයෙකි.
මෙහිදී පිටවන විෂ රසායනික සහ ඒවායින් සිරුරට සිදුවන මාරාන්තික බලපෑම පහත පරිදි විද්යාත්මකව පැහැදිලි කළ හැක.
කළු දුමේ අඩංගු අතිශය භයානක රසායනික ද්රව්ය
ඩයොක්සින් (Dioxins): ප්ලාස්ටික් (විශේෂයෙන් PVC වැනි ක්ලෝරීන් අඩංගු ප්ලාස්ටික්) අසම්පූර්ණ ලෙස දහනය වීමේදී ඩයොක්සින් නිපදවේ. ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) විසින් මෙය මිනිසුන්ට පිළිකා ඇති කරන (Group 1 Carcinogen) ලෝකයේ ඇති දරුණුතම විෂ රසායනිකයක් ලෙස නම් කර ඇත.
මෙහිදී පිටවන විෂ රසායනික සහ ඒවායින් සිරුරට සිදුවන මාරාන්තික බලපෑම පහත පරිදි විද්යාත්මකව පැහැදිලි කළ හැක.
කළු දුමේ අඩංගු අතිශය භයානක රසායනික ද්රව්ය
ඩයොක්සින් (Dioxins): ප්ලාස්ටික් (විශේෂයෙන් PVC වැනි ක්ලෝරීන් අඩංගු ප්ලාස්ටික්) අසම්පූර්ණ ලෙස දහනය වීමේදී ඩයොක්සින් නිපදවේ. ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය (WHO) විසින් මෙය මිනිසුන්ට පිළිකා ඇති කරන (Group 1 Carcinogen) ලෝකයේ ඇති දරුණුතම විෂ රසායනිකයක් ලෙස නම් කර ඇත.
ෆියුරෑන් (Furans): මෙයද ඩයොක්සින් වලට සමාන, පිළිකා කාරක ගුණ සහිත තවත් අතිශය විෂ සහිත රසායනිකයකි.
බැර ලෝහ සහ වාෂ්පශීලී කාබනික සංයෝග (VOCs): ඊයම්, රසදිය සහ බෙන්සීන් වැනි සංයෝග විශාල වශයෙන් මෙම දුමේ අඩංගු වේ.
ඩයොක්සින් මගින් DNA විකෘති වී රුධිර පිළිකා (Leukemia) ඇතිවන්නේ කෙසේද?
ඩයොක්සින් යනු සිරුරට ඇතුළු වූ පසු පහසුවෙන් බැහැර නොවන, මේදයේ තැන්පත් වන (Fat-soluble) සංයෝගයකි.
විෂ දුම ආශ්වාස කිරීම සහ රුධිරයට එක්වීම: ප්ලාස්ටික් පිළිස්සීමේදී පිටවන දුම ආශ්වාස කළ සැණින්, එහි ඇති ඩයොක්සින් අංශු පෙනහලු හරහා ඉතා වේගයෙන් රුධිර සංසරණ පද්ධතියට එක්වේ.
සෛල අභ්යන්තරයට ගමන් කර DNA විකෘති කිරීම (Cellular Mutation): රුධිරය හරහා ගමන් කරන මෙම විෂ රසායනික සිරුරේ නිරෝගී සෛලවල න්යෂ්ටියට ඇතුළු වේ. එහිදී සෛලවල ජානමය සැකැස්මට (DNA) පහර දී ඒවා විනාශ කරමින් ක්ෂණිකව ජාන විකෘතිතා (Mutations) ඇති කිරීම ආරම්භ කරයි.
ඇටමිදුළු වලට හානි වීම සහ රුධිර පිළිකා (Leukemia) වර්ධනය වීම: ඩයොක්සින් සහ බෙන්සීන් වැනි රසායනික ද්රව්ය සෘජුවම අපගේ ඇටමිදුළු (Bone marrow - රුධිර සෛල නිපදවන ස්ථානය) වලට දැඩි ලෙස බලපායි. ඇටමිදුළු සෛලවල DNA විකෘති වීම නිසා, අසාමාන්ය සහ අක්රමවත් සුදු රුධිරාණු ශීඝ්රයෙන් නිපදවීමක් ආරම්භ වේ. මෙය ලියුකේමියාව (Leukemia) හෙවත් රුධිර පිළිකා තත්ත්වයට සෘජුවම හේතු වේ.
සෛල වලට සිදුවන මෙම හානිය දුම ආශ්වාස කරන මොහොතේම ආරම්භ වන අතර, නිරන්තරයෙන් මෙම දුමට නිරාවරණය වීමෙන් පිළිකා වර්ධනය වීමේ වේගය අතිශයින් තීව්ර වේ.
වෙනත් මාරාන්තික සෞඛ්ය ගැටලු
ප්රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය බිඳ වැටීම: ඩයොක්සින් මගින් සිරුරේ රෝග නිවාරණ හැකියාව සම්පූර්ණයෙන්ම දුර්වල කර දමයි.
ගර්භනී මව්වරුන්ට සහ දරුවන්ට බලපෑම: මෙම විෂ දුම ආශ්වාස කරන ගර්භනී මව්වරුන්ගේ කුස තුළ සිටින දරුවන්ගේ මොළයේ වර්ධනය අඩාල වීමට සහ උපත් ආබාධ ඇතිවීමට මෙය සෘජුවම බලපායි. කුඩා දරුවන්ගේ හෝමෝන ක්රියාකාරීත්වය ද මුළුමනින්ම අවුල් කරයි.
ඔබේ පවුල ආරක්ෂා කර ගැනීමට අදම ගත යුතු පියවර
ප්ලාස්ටික් පිළිස්සීම සම්පූර්ණයෙන්ම නවතන්න: මිදුලේ කසළ පුළුස්සන විට ඊට කිසිදු ආකාරයක ප්ලාස්ටික්, පොලිතීන්, රිජිෆෝම් හෝ ෂොපින් බෑග් දැමීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වළකින්න.
කසළ වෙන් කිරීම (Waste Segregation): දිරාපත් වන කසළ කොම්පෝස්ට් පොහොර බවට පත් කරගන්න. ප්ලාස්ටික්, වීදුරු සහ පොලිතීන් වෙනම බඳුනකට එකතු කර ප්රතිචක්රීකරණය සඳහා (Recycling centers) ලබා දෙන්න. හෝ නගර සභාවේ කසළ රථයට ලබා දෙන්න.
ඔබ මිදුලේ පුළුස්සන ප්ලාස්ටික් වලින් නැගෙන දුමාරය, සුළඟත් සමග ඔබේ නිවසටම පැමිණ ඔබේත්, දරුවන්ගේත් පෙනහලු තුළටම ඇතුළු වන බව තරයේ සිහි තබා ගන්න. ප්ලාස්ටික් පිළිස්සීම නැවැත්වීම ඔබේ පවුලේ ජීවිතය රකින ප්රබලම පියවරයි.
උපුටා ගැනීමකි.
ලිපියේ මුල් හිමිකරුට ස්තූතියි
බැර ලෝහ සහ වාෂ්පශීලී කාබනික සංයෝග (VOCs): ඊයම්, රසදිය සහ බෙන්සීන් වැනි සංයෝග විශාල වශයෙන් මෙම දුමේ අඩංගු වේ.
ඩයොක්සින් මගින් DNA විකෘති වී රුධිර පිළිකා (Leukemia) ඇතිවන්නේ කෙසේද?
ඩයොක්සින් යනු සිරුරට ඇතුළු වූ පසු පහසුවෙන් බැහැර නොවන, මේදයේ තැන්පත් වන (Fat-soluble) සංයෝගයකි.
විෂ දුම ආශ්වාස කිරීම සහ රුධිරයට එක්වීම: ප්ලාස්ටික් පිළිස්සීමේදී පිටවන දුම ආශ්වාස කළ සැණින්, එහි ඇති ඩයොක්සින් අංශු පෙනහලු හරහා ඉතා වේගයෙන් රුධිර සංසරණ පද්ධතියට එක්වේ.
සෛල අභ්යන්තරයට ගමන් කර DNA විකෘති කිරීම (Cellular Mutation): රුධිරය හරහා ගමන් කරන මෙම විෂ රසායනික සිරුරේ නිරෝගී සෛලවල න්යෂ්ටියට ඇතුළු වේ. එහිදී සෛලවල ජානමය සැකැස්මට (DNA) පහර දී ඒවා විනාශ කරමින් ක්ෂණිකව ජාන විකෘතිතා (Mutations) ඇති කිරීම ආරම්භ කරයි.
ඇටමිදුළු වලට හානි වීම සහ රුධිර පිළිකා (Leukemia) වර්ධනය වීම: ඩයොක්සින් සහ බෙන්සීන් වැනි රසායනික ද්රව්ය සෘජුවම අපගේ ඇටමිදුළු (Bone marrow - රුධිර සෛල නිපදවන ස්ථානය) වලට දැඩි ලෙස බලපායි. ඇටමිදුළු සෛලවල DNA විකෘති වීම නිසා, අසාමාන්ය සහ අක්රමවත් සුදු රුධිරාණු ශීඝ්රයෙන් නිපදවීමක් ආරම්භ වේ. මෙය ලියුකේමියාව (Leukemia) හෙවත් රුධිර පිළිකා තත්ත්වයට සෘජුවම හේතු වේ.
සෛල වලට සිදුවන මෙම හානිය දුම ආශ්වාස කරන මොහොතේම ආරම්භ වන අතර, නිරන්තරයෙන් මෙම දුමට නිරාවරණය වීමෙන් පිළිකා වර්ධනය වීමේ වේගය අතිශයින් තීව්ර වේ.
වෙනත් මාරාන්තික සෞඛ්ය ගැටලු
ප්රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය බිඳ වැටීම: ඩයොක්සින් මගින් සිරුරේ රෝග නිවාරණ හැකියාව සම්පූර්ණයෙන්ම දුර්වල කර දමයි.
ගර්භනී මව්වරුන්ට සහ දරුවන්ට බලපෑම: මෙම විෂ දුම ආශ්වාස කරන ගර්භනී මව්වරුන්ගේ කුස තුළ සිටින දරුවන්ගේ මොළයේ වර්ධනය අඩාල වීමට සහ උපත් ආබාධ ඇතිවීමට මෙය සෘජුවම බලපායි. කුඩා දරුවන්ගේ හෝමෝන ක්රියාකාරීත්වය ද මුළුමනින්ම අවුල් කරයි.
ඔබේ පවුල ආරක්ෂා කර ගැනීමට අදම ගත යුතු පියවර
ප්ලාස්ටික් පිළිස්සීම සම්පූර්ණයෙන්ම නවතන්න: මිදුලේ කසළ පුළුස්සන විට ඊට කිසිදු ආකාරයක ප්ලාස්ටික්, පොලිතීන්, රිජිෆෝම් හෝ ෂොපින් බෑග් දැමීමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වළකින්න.
කසළ වෙන් කිරීම (Waste Segregation): දිරාපත් වන කසළ කොම්පෝස්ට් පොහොර බවට පත් කරගන්න. ප්ලාස්ටික්, වීදුරු සහ පොලිතීන් වෙනම බඳුනකට එකතු කර ප්රතිචක්රීකරණය සඳහා (Recycling centers) ලබා දෙන්න. හෝ නගර සභාවේ කසළ රථයට ලබා දෙන්න.
ඔබ මිදුලේ පුළුස්සන ප්ලාස්ටික් වලින් නැගෙන දුමාරය, සුළඟත් සමග ඔබේ නිවසටම පැමිණ ඔබේත්, දරුවන්ගේත් පෙනහලු තුළටම ඇතුළු වන බව තරයේ සිහි තබා ගන්න. ප්ලාස්ටික් පිළිස්සීම නැවැත්වීම ඔබේ පවුලේ ජීවිතය රකින ප්රබලම පියවරයි.
උපුටා ගැනීමකි.
ලිපියේ මුල් හිමිකරුට ස්තූතියි
Post a Comment