උදේට නින්දෙන් අවදි වෙලා, ඉතාමත් ප්රාණවත්ව ඇඳෙන් බිමට පය තබන සැනින්, විලුඹ ප්රදේශයෙන් යටි පතුලට තද කටුවක් හෝ ඇණයක් ඇනෙන්නාක් මෙන් දරුණු, මාරක වේදනාවක් ඔබටත් දැනිලා තිබෙනවාද? මුල් පියවරවල් කිහිපය තබන්න බැරි තරමට පතුල රිදෙන, හැබැයි ටික වෙලාවක් ඇවිදින කොට සෙමෙන් අඩු වී යන මේ අමුතුම ලෙඩේට වෛද්ය විද්යාවේදී කියන්නේ 'Plantar Fasciitis' (ප්ලාන්ටාර් ෆැසයිටිස්) කියලයි [1.2].ලෝකයේ මිලියන සංඛ්යාත පිරිසක් පීඩා විඳින මේ දරුණු විලුඹේ කැක්කුම, කිසිදු බටහිර ඖෂධයක් හෝ සැත්කමක් නැතුව, නිවසේදීම සතයක්වත් වියදම් නොකර සුව කරගන්න පුළුවන් අපූරු භෞතචිකිත්සක රහසක් වෛද්යවරුන් පෙන්වා දෙනවා! නිකන්ම නිකන් ශීත කළ අයිස් වතුර බෝතලයක් යටි පතුලෙන් පෙරළන කොට, පතුලේ තියෙන මාරක ඉදිමීම් සහ වේදනාවන් නැති වෙලා යන්නේ කොහොමද? අන්තර්ජාලයේ කියනවා වගේ මේක විනාඩියෙන් සුව කරන්න පුළුවන් මැජික් එකක්ද? අද අපි මේ ගැන සවිස්තරාත්මකව දැනගනිමු, ඔබේ දෙපා නීරෝගීව තබාගන්න උදව් වෙන සැබෑ වෛද්ය විද්යාත්මක ඇත්ත!
අයිස් බෝතලයේ රහස බලන්න කලින්, අපේ විලුඹ රිදෙන්නේ ඇයි කියලා අපි විද්යාත්මකව තේරුම් ගත යුතුයි. අපේ යටි පතුලේ විලුඹ ඇටයේ සිට පතුල මැදින් ඇඟිලි දක්වා විහිදෙන මහා ඝන, ශක්තිමත් පටක පටියක් පිහිටලා තිබෙනවා. මෙයට වෛද්ය විද්යාවේදී කියන්නේ Plantar Fascia (ප්ලාන්ටාර් ෆැසියා) කියලයි. අපේ සිරුරේ බර දරාගන්න වගේම, අපි ඇවිදින කොට, දුවන කොට පාදයට එන කම්පනයන් (Shock absorption) අවශෝෂණය කරගන්නේ මේ පටකය මඟිනුයි.නමුත් ඔබ එකදිගට මහා වෙලාවක් හිටගෙන ඉන්නවා නම්, දැඩි ලෙස දුවනවා නම්, බර අධික නම්, නැත්නම් පතුල තද දෘඩ පාවහන් (Unsupportive shoes) පාවිච්චි කරනවා නම්, මේ පටකය අධික ලෙස ඇදීමකට ලක්වෙනවා .මේ අධික ඇදීම නිසා පටකයේ විලුඹට සම්බන්ධ වන ස්ථානයෙන් ඉතාමත් සියුම් මයික්රොස්කොපික් ඉරිතැලීම් සහ තුවාල ඇතිවෙන්න පටන් ගන්නවා. මේ තුවාල නිසා පතුල ඇතුළත දැඩි සෛලීය දැවිල්ලක් සහ ඉදිමීමක් (Inflammation) හටගන්නවා. රාත්රියේදී මේ පටකය හැකිලී පවතින නිසා, උදේට එකපාරටම පය තබද්දී මේ පටකය තදින් ඇදී මාරක වේදනාවක් දැනෙන්නේ ඒ නිසයි
අයිස් බෝතලයේ රහස බලන්න කලින්, අපේ විලුඹ රිදෙන්නේ ඇයි කියලා අපි විද්යාත්මකව තේරුම් ගත යුතුයි. අපේ යටි පතුලේ විලුඹ ඇටයේ සිට පතුල මැදින් ඇඟිලි දක්වා විහිදෙන මහා ඝන, ශක්තිමත් පටක පටියක් පිහිටලා තිබෙනවා. මෙයට වෛද්ය විද්යාවේදී කියන්නේ Plantar Fascia (ප්ලාන්ටාර් ෆැසියා) කියලයි. අපේ සිරුරේ බර දරාගන්න වගේම, අපි ඇවිදින කොට, දුවන කොට පාදයට එන කම්පනයන් (Shock absorption) අවශෝෂණය කරගන්නේ මේ පටකය මඟිනුයි.නමුත් ඔබ එකදිගට මහා වෙලාවක් හිටගෙන ඉන්නවා නම්, දැඩි ලෙස දුවනවා නම්, බර අධික නම්, නැත්නම් පතුල තද දෘඩ පාවහන් (Unsupportive shoes) පාවිච්චි කරනවා නම්, මේ පටකය අධික ලෙස ඇදීමකට ලක්වෙනවා .මේ අධික ඇදීම නිසා පටකයේ විලුඹට සම්බන්ධ වන ස්ථානයෙන් ඉතාමත් සියුම් මයික්රොස්කොපික් ඉරිතැලීම් සහ තුවාල ඇතිවෙන්න පටන් ගන්නවා. මේ තුවාල නිසා පතුල ඇතුළත දැඩි සෛලීය දැවිල්ලක් සහ ඉදිමීමක් (Inflammation) හටගන්නවා. රාත්රියේදී මේ පටකය හැකිලී පවතින නිසා, උදේට එකපාරටම පය තබද්දී මේ පටකය තදින් ඇදී මාරක වේදනාවක් දැනෙන්නේ ඒ නිසයි
මෙන්න මේ වෛද්ය ගැටලුවට තමයි වෛද්යවරුන් සහ භෞතචිකිත්සකවරුන් විසින් 'Frozen Water Bottle Rolling' නැත්නම් අයිස් වතුර බෝතල් ප්රතිකාරය නිර්දේශ කරන්නේ. මෙම සරල පුරුද්ද මඟින් වෛද්ය ප්රතිකාර ක්රමවේදයන් දෙකක් එකවර සිදුවෙනවා. ඒ තමයි Cold Therapy (ශීත ප්රතිකාරය) සහ Deep Tissue Massage (පටක සම්බාහනය). පළමුව, බෝතලයේ තියෙන අධික අයිස් සීතල අපේ යටි පතුලේ වැදෙන කොට, එහි ඇති රුධිර නාල ක්ෂණිකවම හැකිලෙනවා (Vasoconstriction). මේ නිසා පටක ඇතුළත තියෙන ඉදිමීම, ප්රදාහය සහ දැවිල්ල ඉතාමත් වේගයෙන් පහත වැටෙනවා. එමෙන්ම එය ස්වභාවික නිර්වින්දකයක් (Temporary numbing) වගේ ක්රියා කරලා, වේදනා සංඥා මොළයට යාම නතර කරලා කැක්කුම ක්ෂණිකවම සමනය කරනවා.දෙවනුව, බෝතලය උඩ පතුල තබා පෙරළන විට, එයින් ඇතිවන මෘදු පීඩනය නිසා තද වී, කොටු වී තිබුණු ප්ලාන්ටාර් පටකය සහ කෙණ්ඩයේ මාංශපේශී (Calf muscles) ස්වභාවිකවම ඇදීමකට ලක්වී ලිහිල් වෙනවා. මේ නිසා පාදයේ ලේ ගමනාගමනය උපරිම මට්ටමකින් උත්තේජනය වෙලා, සෛලවල තියෙන තුවාල ඉක්මනින්ම සුව වෙන්න පටන් ගන්නවා.
හැබැයි මෙතනදී අපි අන්තර්ජාලයේ පැතිරෙන එක මහා මිත්යාවක් බිඳ දැමිය යුතුමයි. ඇතැම් සමාජ මාධ්ය වීඩියෝ මඟින් පෙන්වනවා අයිස් බෝතලයක් එකම එක විනාඩියක් පෙරළපු සැනින් මේ විලුඹේ කැක්කුම සදහටම සුව වෙනවා කියලා. වෛද්ය විද්යාත්මකව බැලුවොත් ඒක සම්පූර්ණයෙන්ම අසත්ය කතාවක්. ප්ලාන්ටාර් ෆැසයිටිස් කියන්නේ එක රැයින් හැදුණු ලෙඩක් නෙවෙයි, එය මාස ගණනාවක් තිස්සේ පාදයට දුන්නු අධික පීඩනය නිසා ඇතිවුණු දීර්ඝකාලීන ආබාධයක්. එම නිසා, මේ ප්රතිකාරයෙන් ස්ථිර සුවයක් ලබාගන්න නම්, සති කිහිපයක් හෝ මාස කිහිපයක් එකදිගට නිවැරදි ක්රමවේදයන් පිළිපැදිය යුතුමයි. අයිස් බෝතල් ප්රතිකාරයට අමතරව, ඔබ නිවසේදී සහ බාහිරව ඇවිදීමේදී පතුල මෘදු, විලුඹ ඉහළින් පිහිටි සුවපහසු පාවහන් (Supportive footwear) පැළඳීම අනිවාර්ය වෙනවා. එමෙන්ම, උදේට ඇඳෙන් නැඟිටින්න කලින් සහ රාත්රියට කෙණ්ඩයේ මස්පිඬු ඇදීමේ ව්යායාම (Calf and foot stretching) නිවැරදිව සිදුකිරීමෙන් පමණයි මේ රෝගය සදහටම මුල් පිටින්ම සුව කරගන්න පුළුවන් වෙන්නේ.
එහෙනම් දැන් අපි බලමු කොහොමද මේ අයිස් බෝතල් ප්රතිකාරය නිවැරදිවම කරන්නේ කියලා. මුලින්ම සාමාන්ය ප්ලාස්ටික් වතුර බෝතලයකට වතුර පුරවා එය සම්පූර්ණයෙන්ම අයිස් වනතුරු ෆ්රීසර් එකේ (Freezer) තබන්න. ඉන්පසු සැපපහසු පුටුවක වාඩි වී, අයිස් බෝතලය බිම තබා, ඔබේ පතුලේ මැද ආරුක්කු හැඩැති කොටස (Arch of the foot) බෝතලය මත තබන්න. දැන් ඔබේ සිරුරේ බරෙන් දරාගත හැකි මෘදු පීඩනයක් බෝතලය වෙත ලබා දෙමින්, පතුල විලුඹේ සිට ඇඟිලි දක්වා සෙමින් ඉදිරියට සහ පසුපසට පෙරළන්න. මේ ක්රියාවලිය දිනකට වරක් හෝ දෙවරක්, එක වතාවකට විනාඩි 5 සිට 10 දක්වා පමණක් සිදු කරන්න. මෙහිදී විශේෂයෙන්ම සැලකිලිමත් විය යුතු වෛද්ය අනතුරු ඇඟවීමක් (Medical Warning) තිබෙනවා. අධික සීතල නිසා පාදය සම්පූර්ණයෙන්ම හිරිවැටීගෙන එනවා නම්, නැත්නම් වේදනාව තවත් වැඩි වෙනවා නම් වහාම ප්රතිකාරය නතර කරන්න. විශේෂයෙන්ම ඔබට දියවැඩියාව නිසා පාදයේ ස්නායු අඩපණ වීමේ (Diabetic Neuropathy) රෝගී තත්ත්වයක් හෝ ලේ ගමනාගමන ආබාධ පවතිනවා නම්, පතුලට අයිස් තැබීමට පෙර අනිවාර්යයෙන්ම ඔබේ වෛද්යවරයාගෙන් උපදෙස් ලබාගත යුතුමයි. එමෙන්ම විලුඹේ කැක්කුම සති ගණනාවක් තිස්සේ දරුණුවටම පවතිනවා නම්, වහාම සුදුසුකම් ලත් බටහිර වෛද්යවරයෙකු හෝ භෞතචිකිත්සකවරයෙකු හමුවීමට වගබලාගන්න.
අද ඉඳන්ම උදේට ඇඳෙන් බිමට පය තියන්න බැරිව දුක් විඳිනවා වෙනුවට, නිවසේදීම ලෙහෙසියෙන්ම කරන්න පුළුවන් මේ වටිනා අයිස් වතුර බෝතල් ප්රතිකාරය කරලා බලන්න. ඉතින් පතුලේ සහ විලුඹේ කැක්කුම සුව කරන මේ අපූරු භෞතචිකිත්සක රහස ගැන ඔයාලට මොකද හිතෙන්නේ? ඔයාලත් උදේට බිමට පය තියද්දී විලුඹ රිදෙන ප්රශ්නයෙන් පීඩා විඳිනවද? පල්ලෙහායින් කමෙන්ට් කරන්න.
හැබැයි මෙතනදී අපි අන්තර්ජාලයේ පැතිරෙන එක මහා මිත්යාවක් බිඳ දැමිය යුතුමයි. ඇතැම් සමාජ මාධ්ය වීඩියෝ මඟින් පෙන්වනවා අයිස් බෝතලයක් එකම එක විනාඩියක් පෙරළපු සැනින් මේ විලුඹේ කැක්කුම සදහටම සුව වෙනවා කියලා. වෛද්ය විද්යාත්මකව බැලුවොත් ඒක සම්පූර්ණයෙන්ම අසත්ය කතාවක්. ප්ලාන්ටාර් ෆැසයිටිස් කියන්නේ එක රැයින් හැදුණු ලෙඩක් නෙවෙයි, එය මාස ගණනාවක් තිස්සේ පාදයට දුන්නු අධික පීඩනය නිසා ඇතිවුණු දීර්ඝකාලීන ආබාධයක්. එම නිසා, මේ ප්රතිකාරයෙන් ස්ථිර සුවයක් ලබාගන්න නම්, සති කිහිපයක් හෝ මාස කිහිපයක් එකදිගට නිවැරදි ක්රමවේදයන් පිළිපැදිය යුතුමයි. අයිස් බෝතල් ප්රතිකාරයට අමතරව, ඔබ නිවසේදී සහ බාහිරව ඇවිදීමේදී පතුල මෘදු, විලුඹ ඉහළින් පිහිටි සුවපහසු පාවහන් (Supportive footwear) පැළඳීම අනිවාර්ය වෙනවා. එමෙන්ම, උදේට ඇඳෙන් නැඟිටින්න කලින් සහ රාත්රියට කෙණ්ඩයේ මස්පිඬු ඇදීමේ ව්යායාම (Calf and foot stretching) නිවැරදිව සිදුකිරීමෙන් පමණයි මේ රෝගය සදහටම මුල් පිටින්ම සුව කරගන්න පුළුවන් වෙන්නේ.
එහෙනම් දැන් අපි බලමු කොහොමද මේ අයිස් බෝතල් ප්රතිකාරය නිවැරදිවම කරන්නේ කියලා. මුලින්ම සාමාන්ය ප්ලාස්ටික් වතුර බෝතලයකට වතුර පුරවා එය සම්පූර්ණයෙන්ම අයිස් වනතුරු ෆ්රීසර් එකේ (Freezer) තබන්න. ඉන්පසු සැපපහසු පුටුවක වාඩි වී, අයිස් බෝතලය බිම තබා, ඔබේ පතුලේ මැද ආරුක්කු හැඩැති කොටස (Arch of the foot) බෝතලය මත තබන්න. දැන් ඔබේ සිරුරේ බරෙන් දරාගත හැකි මෘදු පීඩනයක් බෝතලය වෙත ලබා දෙමින්, පතුල විලුඹේ සිට ඇඟිලි දක්වා සෙමින් ඉදිරියට සහ පසුපසට පෙරළන්න. මේ ක්රියාවලිය දිනකට වරක් හෝ දෙවරක්, එක වතාවකට විනාඩි 5 සිට 10 දක්වා පමණක් සිදු කරන්න. මෙහිදී විශේෂයෙන්ම සැලකිලිමත් විය යුතු වෛද්ය අනතුරු ඇඟවීමක් (Medical Warning) තිබෙනවා. අධික සීතල නිසා පාදය සම්පූර්ණයෙන්ම හිරිවැටීගෙන එනවා නම්, නැත්නම් වේදනාව තවත් වැඩි වෙනවා නම් වහාම ප්රතිකාරය නතර කරන්න. විශේෂයෙන්ම ඔබට දියවැඩියාව නිසා පාදයේ ස්නායු අඩපණ වීමේ (Diabetic Neuropathy) රෝගී තත්ත්වයක් හෝ ලේ ගමනාගමන ආබාධ පවතිනවා නම්, පතුලට අයිස් තැබීමට පෙර අනිවාර්යයෙන්ම ඔබේ වෛද්යවරයාගෙන් උපදෙස් ලබාගත යුතුමයි. එමෙන්ම විලුඹේ කැක්කුම සති ගණනාවක් තිස්සේ දරුණුවටම පවතිනවා නම්, වහාම සුදුසුකම් ලත් බටහිර වෛද්යවරයෙකු හෝ භෞතචිකිත්සකවරයෙකු හමුවීමට වගබලාගන්න.
අද ඉඳන්ම උදේට ඇඳෙන් බිමට පය තියන්න බැරිව දුක් විඳිනවා වෙනුවට, නිවසේදීම ලෙහෙසියෙන්ම කරන්න පුළුවන් මේ වටිනා අයිස් වතුර බෝතල් ප්රතිකාරය කරලා බලන්න. ඉතින් පතුලේ සහ විලුඹේ කැක්කුම සුව කරන මේ අපූරු භෞතචිකිත්සක රහස ගැන ඔයාලට මොකද හිතෙන්නේ? ඔයාලත් උදේට බිමට පය තියද්දී විලුඹ රිදෙන ප්රශ්නයෙන් පීඩා විඳිනවද? පල්ලෙහායින් කමෙන්ට් කරන්න.
Post a Comment