උදේට ඇහැරෙද්දී කොට්ටෙ තෙමිලාද? ඒක නිකම්ම නිකන් නින්දේ වරදක් නෙමෙයි!" 😴💦
"අපි සවන් දෙන්න ලෑස්ති නම්, අපේ ශරීරය තමන්ට වෙන දේ අපිට හරිම පැහැදිලිව කියලා දෙනවා."
පොඩ්ඩක් හිතලා බලන්න... උදේට ඇහැරෙද්දී කොට්ටෙ පැත්තක් තෙමිලා තියෙන එක, නැත්නම් තොල් දෙක දෙපැත්තෙන් කෙළ පාරක් ගලාගෙන ගිහින් තියෙන එක ඔබටත් අත්දැකීමක්ද?
ගොඩක් වෙලාවට අපි කරන්නේ කවුරු හරි දැක්කොත් චාටර් නිසා ඉක්මනට කොට්ටෙ අනිත් පැත්ත හරවලා, හිනාවෙලා ඒක අමතක කරලා දාන එක. නැත්නම් "අද නම් මට හොඳටම නින්ද ගියා, ඒකයි කෙළ පෙරීගෙන ගියේ" කියලා හිතුමනාපෙට නිගමනය කරන එක.
ඒත්... ඇත්තටම නින්දෙන් කෙළ පෙරෙන්නේ හොඳටම නින්ද යන නිසාමද? නැත්නම් ඒක පිටිපස්සේ ඔබේ ශරීරය ඔබට දෙන බරපතල අනතුරු ඇඟවීමක් තියෙනවාද?
"අපි සවන් දෙන්න ලෑස්ති නම්, අපේ ශරීරය තමන්ට වෙන දේ අපිට හරිම පැහැදිලිව කියලා දෙනවා."
පොඩ්ඩක් හිතලා බලන්න... උදේට ඇහැරෙද්දී කොට්ටෙ පැත්තක් තෙමිලා තියෙන එක, නැත්නම් තොල් දෙක දෙපැත්තෙන් කෙළ පාරක් ගලාගෙන ගිහින් තියෙන එක ඔබටත් අත්දැකීමක්ද?
ගොඩක් වෙලාවට අපි කරන්නේ කවුරු හරි දැක්කොත් චාටර් නිසා ඉක්මනට කොට්ටෙ අනිත් පැත්ත හරවලා, හිනාවෙලා ඒක අමතක කරලා දාන එක. නැත්නම් "අද නම් මට හොඳටම නින්ද ගියා, ඒකයි කෙළ පෙරීගෙන ගියේ" කියලා හිතුමනාපෙට නිගමනය කරන එක.
ඒත්... ඇත්තටම නින්දෙන් කෙළ පෙරෙන්නේ හොඳටම නින්ද යන නිසාමද? නැත්නම් ඒක පිටිපස්සේ ඔබේ ශරීරය ඔබට දෙන බරපතල අනතුරු ඇඟවීමක් තියෙනවාද?
අද අපි කතා කරන්නේ, ගොඩක් අය කතා කරන්න මැලි වෙන, ඒත් ගොඩක් දෙනෙක් රහසින් මුහුණ දෙන මේ "Sialorrhea" (නින්දෙන් කෙළ පෙරීමේ විද්යාව) ගැනයි.
🧠 ඇයි ඇත්තටම අපිට නින්දෙන් කෙළ පෙරෙන්නේ? (විද්යාත්මක පැහැදිලි කිරීම)
අපේ කට ඇතුළේ තියෙන කෙළ ග්රන්ථි (Salivary Glands) මගින් දවසකට කෙළ ලීටර් 1ක් 1.5ක් අතර ප්රමාණයක් නිෂ්පාදනය කරනවා. අපි ඇහැරලා ඉන්න වෙලාවට, කටේ කෙළ පිරෙනකොට අපේ මොළයෙන් නොදැනුවත්වම සංඥාවක් දීලා ඒ කෙළ ගිලින්න සලස්වනවා. ඒ විතරක් නෙමෙයි, ඇහැරලා ඉද්දි ගුරුත්වාකර්ෂණයට එරෙහිව මුහුණේ පේශිවල තියෙන තද බව (Muscle Tone) නිසා කෙළ එළියට එන්නේ නැහැ.
එතකොට නින්දෙදි මොකද වෙන්නේ?
අපි තද නින්දට (Deep REM Sleep) වැටුණාම, අපේ මුහුණේ සහ උගුරේ තියෙන පේශි සම්පූර්ණයෙන්ම ලිහිල් වෙනවා (Relax වෙනවා). ඒ වෙලාවට මොළයෙන් කෙළ ගිලීමේ ක්රියාවලිය පාලනය කරන්නේ හරිම අඩුවෙන්.
සරලවම කිව්වොත්: ලිහිල් වුණු මුහුණේ පේශි + නොදැනුවත්ව ඇරෙන කට + ගුරුත්වාකර්ෂණය = කොට්ටෙ තෙමෙන කෙළ පාර! 🌊
ඒත් මෙතනින් නතර වුණා නම් කමක් නැහැ. යම් යම් සෞඛ්ය ගැටලු නිසා මේ ක්රියාවලිය සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා වැඩි වෙන්න පුළුවන්. ඒ ප්රධාන හේතු ටික මෙන්න:
1️⃣ නිදාගන්න ඉරියව්ව (Sleep Position)
ඔබ උඩුබැලි අතට (පිට ඇලවෙලා) නිදාගන්නවා නම් කෙළ පෙරෙන්න තියෙන ඉඩ හරිම අඩුයි. මොකද ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා කෙළ උගුර දෙසට ගිහින් ඉබේම ගිලෙන නිසා. ඒත් ඔබ පැත්තකට (Side) හෝ බඩපිටින් (Stomach) නිදාගන්න කෙනෙක් නම්, කට ඇරුණු ගමන් කෙළවලට එළියට යන්න ලේසිම පාර හැදෙනවා.
2️⃣ නාසය හිරවීම සහ අසාත්මිකතා (Nasal Congestion)
ඔබට හෙම්බිරිස්සාව, සයිනස් (Sinusitis) හෝ ඇලර්ජි (Allergies) තියෙනවා නම්, නාසයෙන් හුස්ම ගන්න තියෙන ඉඩ ඇහිරෙනවා. ඒ වෙලාවට සිරුර ඔක්සිජන් ලබාගන්න කරන්නේ කට ඇරලා හුස්ම ගන්න එක. කට ඇරගෙන හුස්ම ගද්දි කෙළ ග්රන්ථි වියළෙන එක වළක්වන්න ශරීරයෙන් තවත් වැඩිපුර කෙළ හදනවා. අන්තිමේදී ඒ සියල්ල එළියට ගලනවා.
3️⃣ Deviated Septum (නාසයේ මැද බිත්තිය ඇද වීම)
සමහර අයගේ උපතින්ම හෝ අනතුරක් නිසා නාසය ඇතුළේ තියෙන මැද බිත්තිය පැත්තකට ඇද වෙලා තියෙන්න පුළුවන්. මේ නිසා එක නාසික මාර්ගයක් හිරවෙනවා. මෙවැනි අයට රාත්රියට නාසයෙන් හුස්ම ගැනීම අපහසු නිසා නොදැනුවත්වම කටින් හුස්ම ගැනීමට සිදු වෙනවා.
4️⃣ Sleep Apnea (නින්දෙන් හුස්ම හිරවීමේ නිහඬ රෝගය) ⚠️
මේක නම් හරිම භයානක තත්ත්වයක්! Sleep Apnea තියෙන කෙනෙක්ගේ නින්දෙන් උගුරේ පේශි වැසී යාම නිසා වරින් වර හුස්ම හිරවීම සිදු වෙනවා. ඒ වෙලාවට ශරීරය තිගැස්සිලා කට ඇරලා හුස්ම ගන්න උත්සාහ කරනවා. අධික ලෙස ගොරවීම, උදේට ඇහැරෙද්දී තදින් කට වියළී තිබීම, හිසරදය සහ දවස පුරා දැනෙන අධික මහන්සිය මේකේ ප්රධාන ලක්ෂණයි.
5️⃣ ආමාශයික ආම්ලිකතාව (GERD / Acid Reflux)
ඔබට බඩේ දැවිල්ල හෝ ඇසිඩ් ඉහළට ඒමේ (Gastritis) අමාරුව තියෙනවා නම්, රාත්රියට ආමාශයික ඇසිඩ් උගුර දෙසට එන්න පුළුවන්. මේ ඇසිඩ් වලින් උගුර සහ කට ආරක්ෂා කරන්න ශරීරය කරන්නේ ක්ෂාරීය (Alkaline) ස්වභාවයක් තියෙන "කෙළ" වැඩිපුර උත්පාදනය කරන එකයි. ඒ වැඩිපුර හැදෙන කෙළ තමයි එළියට එන්නේ.
6️⃣ ඖෂධවල අතුරු ආබාධ (Medication Side Effects)
සමහර වේදනා නාශක, ප්රතිජීවක (Antibiotics), විෂාදය (Depression) සඳහා ගන්නා ඖෂධ සහ නින්ද යන පෙති මගින් මොළයේ තියෙන කෙළ ග්රන්ථි උත්තේජනය කරන රසායනික සක්රිය කරනවා. මේ නිසා නින්දේදී සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා කෙළ නිෂ්පාදනය වෙනවා.
7️⃣ ස්නායු ආශ්රිත සංකූලතා (Neurological Conditions)
කලාතුරකින් වුණත්, ආඝාතය (Stroke), පාකින්සන් (Parkinson’s Disease), මස්පිඩු දියවීමේ රෝග (ALS) හෝ අධික Vitamin B12 ඌනතාවය නිසා මුහුණේ සහ උගුරේ පේශි පාලනය කරන ස්නායු අක්රිය වෙන්න පුළුවන්. එවිට කට පියවාගෙන සිටීමට හෝ කෙළ ගිලීමට ඇති හැකියාව අඩුවෙනවා.
🛠️ මේක පාලනය කරගන්නේ කොහොමද? (සරල විසඳුම්)
ඔබත් මේ ප්රශ්නෙන් පීඩා විඳිනවා නම්, අදම මේ සරල පියවර ටික අත්හදා බලන්න
ඉරියව්ව වෙනස් කරන්න
පිට ඇලවී (උඩුබැලි අතට) නිදාගැනීමට පුරුදු වන්න. කොට්ට දෙකක් තබා හිස මඳක් ඉහළට ඔසවා තැබීමද සුදුසුයි.
නාසය සුද්ධ කරන්න
නින්දට පෙර හුමාලය ඇල්ලීම (Steam inhalation) මගින් නාසයේ හිරවීම් ඉවත් කරගන්න.
වතුර හොඳින් බොන්න: ශරීරය Hydrate වී තිබෙන විට කෙළවල ඝනකම අඩුවී ලේසියෙන් ගිලීමට පහසු වේ.
සූප්පු හෝ දත් ආරක්ෂක පැළඳීම (Mandibular Devices)
Sleep Apnea හෝ දත් විකන (Bruxism) තත්ත්වයන් ඇති අයට විශේෂිත මුඛ ආවරණ වෛද්ය උපදෙස් මත භාවිතා කළ හැක.
⚠️ වෛද්යවරයෙක් හමුවිය යුත්තේ කවදාද?
නින්දෙන් කෙළ පෙරීම සාමාන්ය දෙයක් වුණත්, පහත ලක්ෂණ තියෙනවා නම් අනිවාර්යයෙන්ම වෛද්ය උපදෙස් ලබාගන්න:
හදිසියේම සහ අධික ලෙස කෙළ පෙරීමට පටන් ගැනීම.
කෑම හෝ වතුර ගිලීමේදී උගුරේ අපහසුතාවයක් දැනීම.
නින්දෙන් නිතරම හුස්ම හිරවී ඇහැරීම හෝ තදින් ගොරවීම.
මුහුණේ පැත්තක පණ නැති ස්වභාවයක් හෝ කතා කිරීමේ වෙනසක් දැනීම.
💬 අවසාන වශයෙන්...
අපේ ශරීරය දෙන පුංචි සංඥාවක්වත් අපි නොසලකා හරින්න හොඳ නැහැ. නින්දෙන් කෙළ පෙරෙන එක නිකම්ම නිකන් හසකට ලක්වන පුරුද්දක් නෙමෙයි, ඒක ඔබේ සෞඛ්යයේ කැඩපතක් වෙන්න පුළුවන්!
👉 ඔබත් උදේට ඇහැරෙද්දී කොට්ටෙ තෙමාගන්න කෙනෙක්ද? නැත්නම් මේ වගේ යහළුවෙක්ව මතක් වුණාද?
credit goes to respective owners
🧠 ඇයි ඇත්තටම අපිට නින්දෙන් කෙළ පෙරෙන්නේ? (විද්යාත්මක පැහැදිලි කිරීම)
අපේ කට ඇතුළේ තියෙන කෙළ ග්රන්ථි (Salivary Glands) මගින් දවසකට කෙළ ලීටර් 1ක් 1.5ක් අතර ප්රමාණයක් නිෂ්පාදනය කරනවා. අපි ඇහැරලා ඉන්න වෙලාවට, කටේ කෙළ පිරෙනකොට අපේ මොළයෙන් නොදැනුවත්වම සංඥාවක් දීලා ඒ කෙළ ගිලින්න සලස්වනවා. ඒ විතරක් නෙමෙයි, ඇහැරලා ඉද්දි ගුරුත්වාකර්ෂණයට එරෙහිව මුහුණේ පේශිවල තියෙන තද බව (Muscle Tone) නිසා කෙළ එළියට එන්නේ නැහැ.
එතකොට නින්දෙදි මොකද වෙන්නේ?
අපි තද නින්දට (Deep REM Sleep) වැටුණාම, අපේ මුහුණේ සහ උගුරේ තියෙන පේශි සම්පූර්ණයෙන්ම ලිහිල් වෙනවා (Relax වෙනවා). ඒ වෙලාවට මොළයෙන් කෙළ ගිලීමේ ක්රියාවලිය පාලනය කරන්නේ හරිම අඩුවෙන්.
සරලවම කිව්වොත්: ලිහිල් වුණු මුහුණේ පේශි + නොදැනුවත්ව ඇරෙන කට + ගුරුත්වාකර්ෂණය = කොට්ටෙ තෙමෙන කෙළ පාර! 🌊
ඒත් මෙතනින් නතර වුණා නම් කමක් නැහැ. යම් යම් සෞඛ්ය ගැටලු නිසා මේ ක්රියාවලිය සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා වැඩි වෙන්න පුළුවන්. ඒ ප්රධාන හේතු ටික මෙන්න:
1️⃣ නිදාගන්න ඉරියව්ව (Sleep Position)
ඔබ උඩුබැලි අතට (පිට ඇලවෙලා) නිදාගන්නවා නම් කෙළ පෙරෙන්න තියෙන ඉඩ හරිම අඩුයි. මොකද ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා කෙළ උගුර දෙසට ගිහින් ඉබේම ගිලෙන නිසා. ඒත් ඔබ පැත්තකට (Side) හෝ බඩපිටින් (Stomach) නිදාගන්න කෙනෙක් නම්, කට ඇරුණු ගමන් කෙළවලට එළියට යන්න ලේසිම පාර හැදෙනවා.
2️⃣ නාසය හිරවීම සහ අසාත්මිකතා (Nasal Congestion)
ඔබට හෙම්බිරිස්සාව, සයිනස් (Sinusitis) හෝ ඇලර්ජි (Allergies) තියෙනවා නම්, නාසයෙන් හුස්ම ගන්න තියෙන ඉඩ ඇහිරෙනවා. ඒ වෙලාවට සිරුර ඔක්සිජන් ලබාගන්න කරන්නේ කට ඇරලා හුස්ම ගන්න එක. කට ඇරගෙන හුස්ම ගද්දි කෙළ ග්රන්ථි වියළෙන එක වළක්වන්න ශරීරයෙන් තවත් වැඩිපුර කෙළ හදනවා. අන්තිමේදී ඒ සියල්ල එළියට ගලනවා.
3️⃣ Deviated Septum (නාසයේ මැද බිත්තිය ඇද වීම)
සමහර අයගේ උපතින්ම හෝ අනතුරක් නිසා නාසය ඇතුළේ තියෙන මැද බිත්තිය පැත්තකට ඇද වෙලා තියෙන්න පුළුවන්. මේ නිසා එක නාසික මාර්ගයක් හිරවෙනවා. මෙවැනි අයට රාත්රියට නාසයෙන් හුස්ම ගැනීම අපහසු නිසා නොදැනුවත්වම කටින් හුස්ම ගැනීමට සිදු වෙනවා.
4️⃣ Sleep Apnea (නින්දෙන් හුස්ම හිරවීමේ නිහඬ රෝගය) ⚠️
මේක නම් හරිම භයානක තත්ත්වයක්! Sleep Apnea තියෙන කෙනෙක්ගේ නින්දෙන් උගුරේ පේශි වැසී යාම නිසා වරින් වර හුස්ම හිරවීම සිදු වෙනවා. ඒ වෙලාවට ශරීරය තිගැස්සිලා කට ඇරලා හුස්ම ගන්න උත්සාහ කරනවා. අධික ලෙස ගොරවීම, උදේට ඇහැරෙද්දී තදින් කට වියළී තිබීම, හිසරදය සහ දවස පුරා දැනෙන අධික මහන්සිය මේකේ ප්රධාන ලක්ෂණයි.
5️⃣ ආමාශයික ආම්ලිකතාව (GERD / Acid Reflux)
ඔබට බඩේ දැවිල්ල හෝ ඇසිඩ් ඉහළට ඒමේ (Gastritis) අමාරුව තියෙනවා නම්, රාත්රියට ආමාශයික ඇසිඩ් උගුර දෙසට එන්න පුළුවන්. මේ ඇසිඩ් වලින් උගුර සහ කට ආරක්ෂා කරන්න ශරීරය කරන්නේ ක්ෂාරීය (Alkaline) ස්වභාවයක් තියෙන "කෙළ" වැඩිපුර උත්පාදනය කරන එකයි. ඒ වැඩිපුර හැදෙන කෙළ තමයි එළියට එන්නේ.
6️⃣ ඖෂධවල අතුරු ආබාධ (Medication Side Effects)
සමහර වේදනා නාශක, ප්රතිජීවක (Antibiotics), විෂාදය (Depression) සඳහා ගන්නා ඖෂධ සහ නින්ද යන පෙති මගින් මොළයේ තියෙන කෙළ ග්රන්ථි උත්තේජනය කරන රසායනික සක්රිය කරනවා. මේ නිසා නින්දේදී සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා කෙළ නිෂ්පාදනය වෙනවා.
7️⃣ ස්නායු ආශ්රිත සංකූලතා (Neurological Conditions)
කලාතුරකින් වුණත්, ආඝාතය (Stroke), පාකින්සන් (Parkinson’s Disease), මස්පිඩු දියවීමේ රෝග (ALS) හෝ අධික Vitamin B12 ඌනතාවය නිසා මුහුණේ සහ උගුරේ පේශි පාලනය කරන ස්නායු අක්රිය වෙන්න පුළුවන්. එවිට කට පියවාගෙන සිටීමට හෝ කෙළ ගිලීමට ඇති හැකියාව අඩුවෙනවා.
🛠️ මේක පාලනය කරගන්නේ කොහොමද? (සරල විසඳුම්)
ඔබත් මේ ප්රශ්නෙන් පීඩා විඳිනවා නම්, අදම මේ සරල පියවර ටික අත්හදා බලන්න
ඉරියව්ව වෙනස් කරන්න
පිට ඇලවී (උඩුබැලි අතට) නිදාගැනීමට පුරුදු වන්න. කොට්ට දෙකක් තබා හිස මඳක් ඉහළට ඔසවා තැබීමද සුදුසුයි.
නාසය සුද්ධ කරන්න
නින්දට පෙර හුමාලය ඇල්ලීම (Steam inhalation) මගින් නාසයේ හිරවීම් ඉවත් කරගන්න.
වතුර හොඳින් බොන්න: ශරීරය Hydrate වී තිබෙන විට කෙළවල ඝනකම අඩුවී ලේසියෙන් ගිලීමට පහසු වේ.
සූප්පු හෝ දත් ආරක්ෂක පැළඳීම (Mandibular Devices)
Sleep Apnea හෝ දත් විකන (Bruxism) තත්ත්වයන් ඇති අයට විශේෂිත මුඛ ආවරණ වෛද්ය උපදෙස් මත භාවිතා කළ හැක.
⚠️ වෛද්යවරයෙක් හමුවිය යුත්තේ කවදාද?
නින්දෙන් කෙළ පෙරීම සාමාන්ය දෙයක් වුණත්, පහත ලක්ෂණ තියෙනවා නම් අනිවාර්යයෙන්ම වෛද්ය උපදෙස් ලබාගන්න:
හදිසියේම සහ අධික ලෙස කෙළ පෙරීමට පටන් ගැනීම.
කෑම හෝ වතුර ගිලීමේදී උගුරේ අපහසුතාවයක් දැනීම.
නින්දෙන් නිතරම හුස්ම හිරවී ඇහැරීම හෝ තදින් ගොරවීම.
මුහුණේ පැත්තක පණ නැති ස්වභාවයක් හෝ කතා කිරීමේ වෙනසක් දැනීම.
💬 අවසාන වශයෙන්...
අපේ ශරීරය දෙන පුංචි සංඥාවක්වත් අපි නොසලකා හරින්න හොඳ නැහැ. නින්දෙන් කෙළ පෙරෙන එක නිකම්ම නිකන් හසකට ලක්වන පුරුද්දක් නෙමෙයි, ඒක ඔබේ සෞඛ්යයේ කැඩපතක් වෙන්න පුළුවන්!
👉 ඔබත් උදේට ඇහැරෙද්දී කොට්ටෙ තෙමාගන්න කෙනෙක්ද? නැත්නම් මේ වගේ යහළුවෙක්ව මතක් වුණාද?
credit goes to respective owners
Post a Comment